Ang Lihim Kong Pag-ibig sa Asawa ng Pinsan Ko
Chapter 4

Bawal ang Damdamin

Hindi agad nakagalaw si Althea.

Nakatayo siya sa tabi ng bintana, hawak ang cellphone na unti-unting lumalamig sa kanyang palad, habang ang pangalang sinabi ng estrangherong tumawag ay paulit-ulit na umaalingawngaw sa isip niya.

Rafael Sandoval.

Hindi niya kilala ang pangalang iyon.

Pero sa paraan ng pagkakasabi nito sa pangalan ni Nico, sa paraan nitong binanggit si Clarisse, alam ni Althea na hindi iyon simpleng tao mula sa nakaraan. May dala itong bigat. May dala itong paniningil.

At ngayon, nakatayo ito sa labas ng gate.

Basang-basa sa ulan.

Parang matagal nang naghihintay.

Mula sa veranda sa ibaba, nakita niyang humakbang si Nico palapit sa gate. Kahit mula sa layo, ramdam ni Althea ang pagbabago sa tindig nito. Wala na ang pagod na lalaking nakita niya kagabi. Wala na ang tahimik na asawang sanay magpigil.

Ang nakikita niya ngayon ay isang lalaking biglang napuno ng panganib.

Isang lalaking handang humarap sa multong pilit nang ibinaon.

Mabilis na umatras si Althea mula sa bintana.

Hindi siya dapat makialam.

Hindi siya dapat bumaba.

Hindi siya dapat maging bahagi ng kahit anong namamagitan sa kanila.

Ngunit bago pa niya mapigilan ang sarili, palabas na siya ng kuwarto, pababa ng hagdan, halos walang ingay ang bawat hakbang.

Pagdating niya sa sala, naroon si Clarisse.

Nakatayo ito sa gitna ng silid, hawak ang wine glass, pero hindi iniinom. Nakatingin ito sa bukas na pinto ng veranda, mukha nitong walang kulay.

Sa unang pagkakataon mula nang dumating si Althea sa bahay na iyon, hindi dominante ang hitsura ni Clarisse.

Hindi matapang.

Hindi malamig.

Takot.

Tunay na takot.

“Clarisse?” mahinang tawag ni Althea.

Dahan-dahang lumingon ang pinsan niya.

Sa isang kisapmata, nawala ang takot. Bumalik ang matigas na mukha, ang mataas na baba, ang malamig na tingin.

“Bakit ka bumaba?” tanong nito.

“May tumawag sa akin.”

Nanigas ang katawan ni Clarisse.

“Sino?”

Hindi agad sumagot si Althea.

Nakita niya kung paano humigpit ang kapit ni Clarisse sa baso.

“Sino?” ulit nito, mas mariin.

“Rafael Sandoval.”

Nabasag ang baso sa kamay ni Clarisse.

Napaatras si Althea.

Tumapon ang wine sa sahig. May dugo sa palad ni Clarisse, ngunit tila hindi nito naramdaman. Nakatingin lang ito kay Althea na parang may lihim na biglang nahulog sa pagitan nilang dalawa.

“Paano niya nakuha ang number mo?” tanong ni Clarisse.

“Hindi ko alam.”

“Ano’ng sinabi niya?”

“Sinabi niya…” Napalunok si Althea. “Sabihin ko raw kay Nico na hindi pa tapos ang lahat.”

Napapikit si Clarisse.

Iyon lang.

Isang saglit na pagpikit.

Pero sapat para makumpirma ni Althea ang isang bagay.

Kilala niya si Rafael.

At hindi lang basta kilala.

“Clarisse,” maingat na sabi ni Althea, “sino siya?”

Biglang dumilat si Clarisse. Matalim na naman ang tingin.

“Wala kang karapatang magtanong.”

“Nadamay na ako. Tinawagan niya ako.”

“Dahil nakikialam ka.”

“Hindi ako nakikialam.”

“Then why are you always there?” sigaw ni Clarisse. “Bakit lagi kang nandiyan kapag may nangyayari? Bakit lagi mong nakikita ang hindi dapat makita?”

Natigilan si Althea.

Sa buong buhay niya, sanay siyang pagalitan. Sanay siyang sisihin. Pero ngayon, iba ang tama. Dahil hindi lang galit ang nasa boses ni Clarisse.

May desperasyon.

May gulat.

May takot na pilit tinatakpan ng paninisi.

“Hindi ko ginusto ito,” sabi ni Althea, pilit pinananatiling kalmado ang boses. “Nandito lang ako dahil ikaw ang pumayag na tumira ako rito.”

Tumawa si Clarisse, pero nanginginig iyon.

“Oo. Ako ang pumayag.” Humakbang ito palapit. “At iyon ang unang pagkakamali ko.”

Sumakit ang dibdib ni Althea.

Hindi niya alam kung bakit umaasa pa rin siyang may kaunting malasakit ang pinsan niya. Marahil dahil kahit gaano ito kalupit, pamilya pa rin ito. Marahil dahil mula pagkabata, palagi niyang hinahanap ang isang araw na titingnan siya ni Clarisse hindi bilang kakompetensya, hindi bilang utusan, hindi bilang babaeng mas mababa.

Kundi bilang kapatid na halos kasama niyang lumaki.

Ngunit walang ganoon sa mga mata ni Clarisse.

“Umakyat ka,” utos nito.

“Pero ang kamay mo—”

“Umakyat ka, Althea.”

Hindi na siya kumontra.

Dahan-dahan siyang tumalikod at umakyat sa hagdan. Ngunit bago siya tuluyang makarating sa itaas, narinig niya ang pagbukas ng main door.

Boses ni Nico.

“Clarisse.”

Hindi na gumalaw si Althea.

“Pumasok ba siya?” tanong ni Clarisse.

“Hindi.”

“Nakausap mo?”

“Oo.”

Katahimikan.

Pagkatapos, narinig ni Althea ang boses ni Clarisse, mas mababa.

“Ano’ng sinabi niya?”

“Na kailangan nating mag-usap.”

Tumawa nang mapait si Clarisse. “After all these years?”

“He knows something.”

“Wala siyang alam.”

“Stop lying.”

Matigas ang boses ni Nico.

Napahawak si Althea sa rehas.

Hindi niya pa narinig si Nico na ganoon magsalita. Hindi sigaw, pero may talim. May pagod na umabot na sa hangganan.

“Stop lying to me, Clarisse.”

“Don’t you dare,” sagot ni Clarisse. “Huwag mo akong kakausapin na parang ikaw ang walang kasalanan.”

“May kasalanan ako. I stayed.”

Para bang huminto ang buong bahay.

“I stayed when I should have left,” dagdag ni Nico. “I stayed when you kept choosing your secrets over this marriage. I stayed because your family made me believe leaving would destroy everyone.”

“Because it would!”

“Or because the truth would destroy you?”

Hindi sumagot si Clarisse.

Tumulo ang luha sa pisngi ni Althea nang hindi niya namamalayan.

Hindi para sa sarili niya.

Hindi para kay Clarisse.

Para kay Nico.

Dahil sa bawat salitang lumalabas sa bibig nito, mas naiintindihan niya ang bigat na matagal nitong pasan.

At iyon ang kinatatakutan niya.

Ang pag-unawa.

Dahil ang awa, kapag madalas mong dinadaluhan, puwedeng maging lambing.

At ang lambing, kapag hindi binabantayan, puwedeng maging pag-ibig.

Mabilis siyang pumasok sa kuwarto at isinara ang pinto.

Sa loob, napaupo siya sa gilid ng kama, tangan ang dibdib na parang may sakit doon na ayaw humupa.

Hindi puwede.

Hindi talaga puwede.

Kahit anong sakit ang makita niya kay Nico, hindi iyon lisensya para lumapit.

Kahit gaano pa siya kabait, hindi iyon dahilan para magpabihag.

Kahit gaano pa kalamig ang kasal nito, asawa pa rin ito ng pinsan niya.

At iyon ang katotohanang dapat niyang panghawakan.

Kinabukasan, pinili ni Althea na maging abala.

Maaga siyang gumising, naligo, at nagsuot ng pinakaayos na damit na dala niya: puting blouse na plantsado, navy blue slacks, at itim na sapatos na medyo luma na pero makintab pa rin dahil nilinis niya nang mabuti.

May interview siya sa isang construction supply company.

Iyon dapat ang simula ng kanyang pag-alis.

Iyon dapat ang direksyon niya.

Trabaho. Ipon. Sariling kwarto. Sariling buhay.

Layo.

Layo kay Clarisse.

Layo kay Nico.

Layo sa bahay na unti-unting naglalantad ng mga lihim na hindi niya dapat malaman.

Pagbaba niya, walang tao sa dining area. May pagkain sa mesa, ngunit hindi siya umupo. Kumuha lang siya ng kape at tinapay.

Habang isinasara niya ang bag, pumasok si Nico mula sa hallway.

Huminto ito nang makita siya.

“You have your interview today,” sabi niya.

Tumango si Althea. “Opo. Ay—oo.”

Napansin nito ang pagwawasto niya, pero hindi ngumiti. Mukhang hindi rin ito nakatulog. May anino sa ilalim ng mga mata, at mas seryoso ang mukha kaysa karaniwan.

“I’ll drive you.”

Agad siyang umiling. “Huwag na. Kaya kong mag-commute.”

“It’s raining.”

“Ambon lang.”

“Althea.”

Huminga siya nang malalim. “Nico, hindi kailangan.”

“Alam kong hindi kailangan.”

“Then bakit?”

Sandaling natahimik si Nico.

Sa likod nila, ang bahay ay napakatahimik. Wala si Clarisse. O baka nasa taas. Hindi alam ni Althea. At mas lalong hindi niya alam kung bakit ang simpleng tanong niya ay parang nagbukas ng pinto sa pagitan nila.

“Because I want to make sure you get there safely,” sagot ni Nico.

Napapikit si Althea.

Muli na naman.

Ganoong mga salita.

Mga salitang hindi dapat masyadong mabigat, pero sa kanya ay tumatama na parang pangako.

“Hindi ka puwedeng laging ganyan,” sabi niya, halos pabulong.

“Ganyan alin?”

“Mabait.”

Napatitig si Nico sa kanya.

Kinuha ni Althea ang bag. “Hindi mo napapansin, pero nakakalito.”

Dapat hindi niya iyon sinabi.

Kitang-kita niya sa mukha ni Nico na tumama ang mga salita. Hindi ito nasaktan. Hindi rin nagalit. Mas masahol.

Naunawaan nito.

“Althea…”

“Hindi ako sanay sa ganitong bahay,” mabilis niyang sabi. “Hindi ako sanay na may taong mag-aalok ng tulong nang walang sumbat. Hindi ako sanay na may magtatanggol sa akin sa harap ng pamilya. Hindi ako sanay na may magdadala ng kape sa pinto ko dahil iniisip niyang kailangan ko.”

Nanginginig ang boses niya.

Ayaw niyang umiyak.

Hindi ngayon.

Hindi sa harap nito.

“Kaya kung ginagawa mo iyon dahil mabait ka lang, please, huwag mo nang dagdagan.”

Bumigat ang tingin ni Nico.

“At kung hindi dahil mabait lang?” tanong niya.

Huminto ang hininga ni Althea.

Iyon ang tanong na hindi dapat itanong.

Iyon ang sagot na hindi dapat hanapin.

Dahan-dahan niyang itinaas ang tingin sa kanya.

“Nico,” sabi niya, puno ng babala ang boses.

Hindi ito lumapit. Hindi ito gumalaw. Pero parang lumiit ang espasyong nasa pagitan nila.

“I’m sorry,” sabi niya. “Hindi ko dapat sinabi iyon.”

“Tama.” Pinilit ni Althea na tumango. “Hindi mo dapat sinabi.”

Pero kahit sabihin niyang tama, kahit pa ang isip niya ay sumisigaw na lumayo, ang puso niya ay kumapit sa tanong.

At kung hindi dahil mabait lang?

Ano iyon?

Awa?

Pag-unawa?

O ang bagay na pareho nilang pinipigilang pangalanan?

Mula sa hagdan, biglang may kumaluskos.

Sabay silang napalingon.

Nakatayo si Clarisse sa itaas.

Nakasuot ito ng puting robe, hawak ang cellphone, at nakatingin sa kanila nang walang emosyon.

Ngunit mas nakakatakot iyon kaysa galit.

“Going somewhere?” tanong niya.

May bumara sa lalamunan ni Althea. “Interview.”

“Ah.” Bumaba si Clarisse nang dahan-dahan. “And Nico is driving you?”

“Hindi,” agad na sabi ni Althea. “Magko-commute ako.”

Tumingin si Clarisse kay Nico. “But he offered.”

Hindi sumagot si Nico.

Ngumiti si Clarisse. “Of course he did.”

“Clarisse,” sabi ni Nico.

“What?” Lumapit ito sa kanila. “I’m just admiring your kindness. Nakakatuwa nga. Lately, ang dami mong energy para sa ibang tao.”

Hindi na nakayanan ni Althea.

“Kailangan ko nang umalis.”

Mabilis siyang naglakad papunta sa pinto. Hindi siya lumingon. Hindi niya hinintay kung may sasabihin pa sila. Nang lumabas siya ng bahay, sinalubong siya ng malamig na ambon.

Mabigat ang langit.

Parang anumang oras, bubuhos ang ulan.

Naglakad siya palabas ng gate, hawak nang mahigpit ang bag. Nang makalabas siya sa kalsada, doon lang siya huminga nang malalim.

Kailangan niyang makuha ang trabahong iyon.

Kailangan niyang umalis.

Bago pa tuluyang malimutan ng puso niya ang bawal.

Ang interview ay tumagal ng halos isang oras.

Maayos naman.

Professional ang HR. Mabait ang manager. Tinanong siya tungkol sa dati niyang trabaho, sa kakayahan niyang maghandle ng clients, inventory, at records. Nasagot niya lahat nang maayos kahit kinakabahan.

Sa dulo, sinabi nilang tatawagan siya within the week.

Hindi iyon siguradong tanggap.

Pero paglabas niya ng building, may kaunting pag-asa siyang baon.

Naglakad siya papunta sa waiting shed. Malakas na ang ulan. Wala siyang payong. Kaya tumayo siya sa gilid, yakap ang bag, habang pinapanood ang mga sasakyang dumaraan.

Dapat nagdala siya ng payong.

Dapat tinanggap niya ang alok ni Nico.

Hindi.

Mali.

Tama ang ginawa niya.

Kailangan niyang matutong lumayo.

Kahit mahirap.

Kahit malamig.

Kahit umuulan.

Makalipas ang dalawampung minuto, tumigil sa harap niya ang isang itim na sasakyan.

Pamilyar.

Bumilis ang tibok ng puso niya.

Bumaba ang bintana.

Si Nico.

“Get in.”

Napatingin siya sa paligid, nag-aalala. “Bakit ka nandito?”

“You sent your résumé to me last night. Nandoon ang company address.”

Hindi niya alam kung maiinis ba siya o matutuwa.

“Sinundan mo ako?”

“No. I waited nearby.”

“Mas masama yata iyon.”

“I know.”

Napatingin siya sa kanya.

Sa loob ng sasakyan, tahimik si Nico, seryoso, walang pagtatangkang pagaanin ang sitwasyon.

“Althea, umuulan. Please get in.”

Dapat tumanggi siya.

Dapat sumakay siya sa jeep kahit basa. Dapat pinili niya ang layo kaysa ginhawa.

Pero nang kumulog nang malakas at humampas ang hangin sa gilid ng waiting shed, napapikit siya sa lamig.

Binuksan ni Nico ang passenger door mula sa loob.

Tahimik.

Naghihintay.

Sa huli, pumasok siya.

Pagkasara ng pinto, bumalot sa kanya ang init ng sasakyan. Inabot ni Nico ang maliit na towel mula sa backseat.

“Here.”

Tinanggap niya iyon. “Salamat.”

Hindi agad umandar ang sasakyan.

Pareho silang nakatingin sa harap, sa windshield na binabayo ng ulan.

“Kamusta ang interview?” tanong ni Nico.

“Okay naman. Tatawag daw sila.”

“You did well.”

“Hindi mo alam iyon.”

“I know enough.”

Napatingin siya sa kanya. “Paano?”

Tiningnan siya ni Nico. “Because you care. People like you always work harder than they need to.”

May kung anong sumikip sa dibdib niya.

“Please stop,” sabi niya.

Hindi na niya alam kung iyon ba ay pakiusap o paninisi.

“Sorry,” sagot ni Nico.

“Hindi. I mean…” Napahawak siya sa towel. “Kapag nagsasalita ka ng ganyan, hindi ko alam kung saan ko ilalagay ang sarili ko.”

Hindi gumalaw si Nico.

“Althea.”

“May asawa ka.”

“I know.”

“Pinsan ko siya.”

“I know.”

“Then bakit parang kailangan pa nating ipaalala sa isa’t isa?”

Masakit ang katahimikan.

Sa labas, mas lalong lumakas ang ulan. Parang pinipilit nitong lunurin ang lahat ng salitang hindi nila kayang sabihin.

“Ayokong saktan ka,” sabi ni Nico.

Napalingon siya rito, gulat at nasaktan.

“Hindi mo ako masasaktan kung wala kang gagawin.”

“I already did.”

Napatigil siya.

Hindi siya makapagsalita.

Dahil totoo.

May sugat na nangyari kahit wala pang kasalanang nagaganap. May lamat na nabuo kahit hindi pa sila umaamin. May panganib na lumapit kahit pareho silang nakaupo sa magkabilang gilid ng sasakyan.

“I should take you home,” sabi ni Nico.

Tumango siya. “Oo.”

Umandar ang sasakyan.

Buong biyahe, halos wala silang sinabi.

Ngunit minsan, ang hindi sinasabi ang mas malakas kaysa anumang pag-amin.

Pagdating nila sa bahay, wala si Clarisse.

Ayon sa kasambahay, umalis ito at hindi sinabi kung saan pupunta.

Dapat gumaan ang pakiramdam ni Althea.

Pero hindi.

Dahil ang pagkawala ni Clarisse ay nag-iwan ng ibang klase ng tensyon.

Mas tahimik ang bahay.

Mas maluwag.

Mas delikado.

“Aakyat na ako,” sabi ni Althea nang makapasok sila.

Tumango si Nico. “Rest.”

Umikot siya para umakyat, ngunit biglang umilaw ang cellphone ni Nico sa mesa.

Nakita ni Althea ang pangalan bago pa niya sinadyang umiwas.

**Rafael Sandoval.**

Nanigas si Nico.

“Hindi mo sasagutin?” tanong ni Althea.

Matagal itong nakatingin sa screen.

Pagkatapos, pinatay nito ang tawag.

“Hindi ngayon.”

“Pero baka importante.”

“Lahat ng tawag niya importante. Kaya nga hindi ko sinasagot.”

Hindi na siya dapat nagtanong.

Pero may nangyari na sa pagitan nila. May mga lihim na nadikit na sa kanya. At kahit ayaw niya, bahagi na siya ng takot sa bahay na iyon.

“Ano ang alam niya?” tanong ni Althea.

Napatingin si Nico sa kanya.

“Althea, hindi ito problema mo.”

“Tinawagan niya ako. Pumunta siya rito. Nakita ko ang takot ni Clarisse. So maybe hindi ko problema, pero nadamay na ako.”

Napabuntong-hininga si Nico.

Lumapit siya sa side table at kinuha ang cellphone. Hinawakan niya iyon na parang bomba.

“Rafael was part of Clarisse’s life before me,” sabi niya.

“Ex niya?”

Hindi agad sumagot si Nico.

Iyon ang sagot.

“Oo,” mahinang sabi niya. “But it’s more complicated than that.”

“Paano?”

Tumingin si Nico sa hagdan, pagkatapos sa hallway, tinitiyak sigurong wala si Clarisse.

“Before our wedding, may nangyari. Isang scandal na muntik nang lumabas. Her family panicked. My family was involved. The marriage became…” Natigil siya.

“Became what?”

Tumigas ang mukha nito.

“A solution.”

Nanlamig si Althea.

Hindi kasal dahil sa pagmamahal.

Solusyon.

Pantakip.

Proteksyon.

“Minahal mo ba siya?” tanong ni Althea, bago niya mapigilan ang sarili.

Napatingin si Nico sa kanya.

Masakit ang tanong.

Mas masakit ang paghihintay sa sagot.

“Yes,” sabi niya sa huli. “I think I did.”

*I think.*

Dalawang salitang napakaraming sinabi.

“Pero ngayon?” halos pabulong niyang tanong.

Hindi sumagot si Nico.

Sa halip, lumapit ito sa bintana. Sa labas, patuloy ang ulan. Nakatalikod siya kay Althea nang magsalita.

“Ngayon, ang alam ko lang, pagod na akong mabuhay sa kasinungalingang hindi ako ang nagsimula.”

Napalunok si Althea.

May bahagi ng puso niyang gustong lumapit. Hawakan ang balikat nito. Sabihin na hindi niya kailangang mag-isa. Ngunit ang mas matino, mas takot, mas tama niyang bahagi ay nanatiling nakatayo kung saan siya naroon.

“Then leave,” sabi niya.

Lumingon si Nico.

“Kung hindi ka masaya, kung kasinungalingan ang lahat, umalis ka.”

Napangiti ito nang malungkot. “You think I haven’t tried?”

“Bakit hindi mo magawa?”

“Because some truths don’t just free people. They destroy them.”

“Pero paano ka?”

Hindi niya alam kung bakit nanginginig ang boses niya.

Hindi niya alam kung bakit biglang masyadong mahalaga ang sagot.

“Paano ka, Nico?” ulit niya. “Hanggang kailan mo sisirain ang sarili mo para hindi masira ang iba?”

Matagal siyang tinitigan ni Nico.

At sa tinging iyon, may bumigay.

Hindi sa pagitan nila.

Sa loob nila.

“Bakit ka nag-aalala?” tanong niya.

Dapat simple ang sagot.

Dahil mabait ka.

Dahil tinulungan mo ako.

Dahil tao ka rin.

Ngunit walang lumabas na salita kay Althea.

Dahil ang totoong sagot ay nakakatakot.

Umiwas siya ng tingin. “Kahit sino naman maaawa.”

“Is that all?”

Napapikit siya. “Please don’t.”

“Is that all, Althea?”

Humakbang siya palayo. “Hindi ito tama.”

“I know.”

“Then stop asking questions na pareho nating hindi dapat sagutin.”

Napalapit si Nico, ngunit huminto pa rin sa tamang layo. Hindi niya ito hinawakan. Hindi siya nito pinilit. Pero ramdam ni Althea ang presensya niya, ang init, ang bigat ng mga salitang binabantayan nilang pareho.

“Tell me to stop,” sabi ni Nico.

Napatingin siya rito.

“Sabihin mo sa akin na wala kang nararamdaman kahit kaunti, and I’ll stop.”

Napuno ng luha ang mga mata ni Althea.

Ang dali sana.

Isang kasinungalingan lang.

Isang salita.

Sabihin niyang wala.

Sabihin niyang hindi.

Sabihin niyang nagkakamali ito.

Pero bakit ang hirap?

“May asawa ka,” sabi niya.

Hindi iyon sagot.

Paalala iyon.

“Asawa siya ng pinsan ko,” dagdag niya, mas mahina.

Hindi pa rin iyon sagot.

Mas lalo lang itong naging pag-amin.

Nakita niya sa mukha ni Nico na naintindihan nito.

Napailing si Althea habang umaatras. “Hindi. Hindi natin gagawin ito.”

“Althea—”

“Hindi ako magiging dahilan,” sabi niya, nanginginig na ang boses. “Hindi ako magiging babae sa likod ng pagkasira ng pamilya. Hindi ako magiging lihim na ikakahiya. Hindi ako magiging kasalanan mo.”

“You’re not a sin.”

“Pero puwede akong maging isa.”

Tumulo ang luha sa pisngi niya.

Doon na siya tuluyang tumalikod at tumakbo paakyat. Hindi na niya hinintay ang sagot ni Nico. Hindi na niya tiningnan kung sinundan siya nito. Pagpasok sa kuwarto, isinara niya ang pinto at isinandal ang likod doon.

Humahabol ang hininga niya.

Hindi dahil sa takbo.

Kundi dahil sa muntik na.

Muntik na niyang sabihin.

Muntik na niyang aminin.

Muntik na niyang kalimutan ang lahat ng bawal.

Tinakpan niya ang bibig upang hindi marinig ang pag-iyak niya.

Sa labas ng kuwarto, ilang minuto ang lumipas bago siya nakarinig ng mahinang yabag.

Huminto iyon sa tapat ng pinto niya.

Nico.

Hindi ito kumatok.

Hindi ito nagsalita.

Nanatili lang sa labas.

At si Althea naman, nasa loob, nakasandal sa parehong pinto, umiiyak nang tahimik.

Magkalapit sila.

Magkahiwalay.

Isang pinto lang ang pagitan.

At iyon na marahil ang pinakamanipis na hangganan sa pagitan ng tama at mali.

Kinagabihan, dumating si Clarisse.

Malakas ang pagsara ng pinto sa ibaba. Sumunod ang mabilis na hakbang, boses ng kasambahay, at malamig na utos ni Clarisse na huwag siyang istorbohin.

Hindi bumaba si Althea.

Hindi rin siya kumain.

Nasa kama lang siya, yakap ang unan, pilit kinukumbinsi ang sarili na aalis siya sa lalong madaling panahon.

Pagkalipas ng ilang oras, nang akala niyang tahimik na ang lahat, may kumatok sa kanyang pinto.

Mahina.

Tatlong beses.

Hindi siya gumalaw.

“Althea,” boses ni Clarisse.

Napatayo siya agad.

Binuksan niya ang pinto.

Nakatayo roon si Clarisse, maayos na maayos ang mukha, pero namumula ang mga mata. Hawak nito ang cellphone.

“We need to talk.”

Nanlamig si Althea. “Tungkol saan?”

Ngumiti si Clarisse.

Hindi iyon galit.

Mas masama.

Kalmado.

“Nakatanggap ako ng interesting message tonight.”

Iniharap nito ang cellphone.

Sa screen, may larawan.

Malabo.

Kinuha mula sa labas ng waiting shed kanina.

Si Althea, papasok sa sasakyan ni Nico.

Sunod na larawan: si Nico, nakatingin sa kanya mula sa driver’s seat.

At sa ibaba ng larawan, isang mensahe mula sa hindi kilalang number.

Mukhang may bago nang dahilan ang asawa mo para manatili.

Hindi makahinga si Althea.

“Clarisse, hindi iyan ang iniisip mo.”

“Hindi?” mahinang tanong ni Clarisse. “Then explain it.”

“Sinundo niya ako dahil umuulan.”

“Ang bait niya talaga, ‘no?” Tumango si Clarisse, ngumiti habang nangingilid ang luha. “Laging may magandang dahilan. Laging may malinis na paliwanag.”

“Walang nangyari.”

Lumapit si Clarisse.

“Wala pa.”

Napaatras si Althea.

At sa pagkakataong iyon, alam niyang kahit ano pang itanggi niya, kahit ano pang ipaliwanag niya, may pinto nang nabuksan na hindi na madaling maisasara.

Dahil hindi na lang si Clarisse ang may hinala.

May ibang tao nang nanonood.

May ibang tao nang nagpapadala ng larawan.

At mula sa dilim, si Rafael Sandoval ay nagsisimula nang galawin ang mga lihim nilang lahat.