Minahal Ko ang Nobyo ng Ate Ko
Chapter 2

Ang Kasunduang Hindi Pinili

Kinaumagahan, nagising si Lira na mabigat ang dibdib.

Hindi siya nakatulog nang maayos. Buong gabi, paulit-ulit sa isip niya ang sinabi ni Cassandra.

Kung mahal mo ako bilang kapatid mo… huwag mo siyang mahalin.”

Dapat matawa siya sa sarili niya.

Paano niya mamahalin ang isang lalaking ngayon lang niya nakilala?

Paano siya mahuhulog sa isang taong ilang oras pa lang niyang nakausap?

Paano magiging delikado ang isang simpleng tingin, isang simpleng tulong, isang simpleng tanong kung pagod na ba siya?

Pero habang nakatitig siya sa kisame, alam niyang iyon ang mas nakakatakot.

Hindi pa pag-ibig ang nararamdaman niya.

Hindi pa dapat.

Pero may nagsimula.

At minsan, ang simula ang pinakamahirap pigilan.

Tumayo siya mula sa kama at lumapit sa bintana. Mula sa itaas, tanaw niya ang malawak na hardin ng kanilang bahay. Maayos ang damuhan, pantay ang mga halaman, at ang fountain sa gitna ay tuloy-tuloy ang agos ng tubig.

Sa bahay nila, lahat ay mukhang perpekto.

Pero kagabi, nakita ni Lira ang lamat sa likod ng perpektong larawan.

Si Cassandra, na akala ng lahat ay may lahat, ay ikakasal pala sa lalaking hindi niya mahal.

Si Adrian, na dapat ay masaya sa nalalapit na kasal, ay may matang parang matagal nang humihingi ng tulong nang walang nakakakarinig.

At siya…

Siya ang hindi dapat makialam.

Siya ang dapat manatili sa gilid.

Kumatok ang isang kasambahay sa pinto.

“Ma’am Lira, pinapatawag po kayo ni Doña Evelyn sa dining room.”

Huminga nang malalim si Lira.

“Susunod na ako.”

Nang bumaba siya, naroon na ang kanyang mga magulang at si Cassandra. Tahimik ang mesa. Hindi tulad ng dati na punong-puno ng utos, plano, at reklamo.

Ngayon, may bigat na hindi kayang takpan ng mamahaling kape at bagong lutong tinapay.

Nakaupo si Cassandra sa tabi ng kanilang ina, suot ang sunglasses kahit nasa loob ng bahay. Alam ni Lira kung bakit.

Umiyak siya kagabi.

“Good morning,” mahinang bati ni Lira.

Walang sumagot agad.

Si Don Roberto lang ang tumingin sa kanya.

“Sit down, Lira.”

Umupo siya.

May inilapag na folder ang ama niya sa mesa. Makapal iyon, may legal documents at ilang litrato ng venues.

“Your sister’s wedding preparations will officially begin this week,” sabi ni Don Roberto.

Napatingin si Lira kay Cassandra.

Hindi gumalaw ang ate niya.

“Since Cassandra will be busy with fittings, meetings, and events, your mother and I expect you to help her.”

Tumango si Lira. “Opo, Pa.”

“Not just help,” dagdag ni Doña Evelyn. “You will accompany her. Everywhere.”

Natigilan si Lira.

“Everywhere po?”

“Yes. Bridal appointments, dinner meetings, supplier visits, family gatherings. Cassandra needs someone beside her.”

Bahagyang ngumiti si Cassandra, pero mapait iyon.

“Lucky me,” bulong niya.

Matalim siyang tiningnan ng kanilang ina.

“Cassandra.”

Tumahimik ito.

Bumalik ang tingin ni Doña Evelyn kay Lira.

“You know your sister. You know how to handle her mood. Besides, it will look good if both sisters are involved. The Montenegros are very particular about family image.”

Family image.

Iyon na naman.

Ang larawang kailangang protektahan kahit nabubulok na ang laman.

“Ma,” maingat na sabi ni Lira, “baka may mas bagay pong tumulong. Wedding coordinator, assistant—”

“We already have those,” putol ni Doña Evelyn. “But this is family. You are family.”

May diin ang huling salita.

Parang paalala.

Parang babala.

Muling naalala ni Lira ang sinabi ni Cassandra.

**Stay away from Adrian.**

Paano siya lalayo kung siya mismo ang itutulak ng pamilya niya palapit sa lahat ng paghahanda?

“Is there a problem?” tanong ng ama niya.

Napayuko si Lira.

“Wala po.”

“Good,” sabi ni Don Roberto. “This wedding is important to all of us.”

Hindi na nakapagpigil si Cassandra.

“To all of you,” malamig niyang sabi.

Tumigil ang kutsara ni Doña Evelyn sa tasa.

“Excuse me?”

Tinanggal ni Cassandra ang sunglasses niya. Namumula ang mga mata nito, pero matigas ang mukha.

“I said, important ito sa inyong lahat. Hindi sa akin.”

“Cassandra,” babala ng ama nila.

“No, Pa. Let’s be honest for once.” Tumayo si Cassandra. “Hindi naman kasal ang pinaplano natin dito. Merger ito.”

Kumirot ang dibdib ni Lira.

Merger.

Isang salitang napakalamig para sa dalawang taong dapat nagmamahalan.

Mabilis na tumayo si Doña Evelyn.

“Enough.”

Pero hindi umatras si Cassandra.

“Why? Dahil ayaw ninyong marinig? Dahil mas komportable kayong tawagin itong love story kahit alam nating lahat na business deal ito?”

Malakas na tumama ang palad ni Don Roberto sa mesa.

“Cassandra!”

Natahimik ang buong dining room.

Maging ang mga kasambahay sa gilid ay napayuko.

Namumuo ang luha sa mata ni Cassandra, pero ngumiti siya.

“Ayan. Mas totoo pa iyan kaysa sa lahat ng sinabi ninyo kagabi.”

Pagkatapos, tumalikod siya at umalis.

Gustong sundan ni Lira ang ate niya, pero nanatili siya sa upuan. Hindi niya alam kung kaninong sakit ang uunahin niya.

Ang sakit ng ate niyang ipinagkakasundo.

O ang galit ng magulang niyang handang isugal ang anak para sa pangalan.

“Lira,” sabi ng ama niya, mas mababa ang boses.

Napatingin siya rito.

“Talk to your sister. Make her understand.”

“Understand what, Pa?” Hindi sinasadyang lumabas ang tanong.

Napatigil si Don Roberto.

Maging si Doña Evelyn ay napatingin sa kanya.

Doon lang napagtanto ni Lira na nagsalita siya nang higit sa nakasanayan.

“Ang ibig ko pong sabihin…” Napalunok siya. “Baka nahihirapan lang po talaga si Ate.”

“Everyone is difficult before a wedding,” sabi ni Doña Evelyn. “Cold feet lang iyan.”

“Pero Ma, sinabi niya—”

“Lira.” Matigas ang tinig ng ina niya. “Your sister does not always know what is best for her.”

Tahimik na tumingin si Lira sa kanyang ina.

At sa unang pagkakataon, may naramdaman siyang maliit na galit sa loob.

Hindi malakas.

Hindi sumasabog.

Pero nandoon.

Tahimik, mainit, at unti-unting lumalaki.

Dahil paano kung alam ni Cassandra ang tama para sa sarili niya?

Paano kung matagal lang siyang hindi pinakikinggan?

---

Natagpuan ni Lira si Cassandra sa old music room sa ikalawang palapag.

Bihira nang gamitin ang silid na iyon. May lumang piano sa gitna, ilang kahon ng lumang litrato, at mga kurtinang matagal nang hindi napapalitan. Dito sila nagtatago noon kapag nag-aaway ang mga magulang nila.

Noong bata pa sila, dito sila magkapatid nagkukuwentuhan.

Ngayon, parang napakalayo na ng panahong iyon.

Nakaupo si Cassandra sa sahig, nakasandal sa piano, hawak ang isang basong tubig.

“Pinapunta ka nila?” tanong nito nang hindi tumitingin.

Umupo si Lira sa tabi niya.

“Oo.”

“Para kumbinsihin ako?”

“Para kausapin ka.”

“Same thing.”

Tahimik sila sandali.

Mula sa bintana, naririnig ang mahinang tunog ng fountain sa hardin.

“Ate,” mahinang sabi ni Lira, “bakit kailangan matuloy ang kasal?”

Nanatiling nakatingin si Cassandra sa hawak na baso.

“Because Pa needs the Montenegros.”

“Bakit?”

Tumawa nang mahina si Cassandra.

“Kasi hindi na kasing lakas ang Villareal Group tulad ng iniisip ng mga tao.”

Nanlamig si Lira.

“Ano’ng ibig mong sabihin?”

Tumingin sa kanya si Cassandra.

“We’re losing money, Lira. A lot of it.”

Hindi agad nakaimik si Lira.

Sa isip niya, imposible iyon. Ang pamilya nila ang may-ari ng hotels, restaurants, at ilang properties. Palagi silang nasa society pages. Palaging presentable. Palaging may bagong kotse, bagong event, bagong investment.

Pero iyon nga ang problema sa mga pamilyang tulad nila.

Mas inuuna ang anyo kaysa katotohanan.

“Alam mo kung bakit biglang minamadali ang kasal?” tanong ni Cassandra.

Umiling si Lira.

“Because the Montenegros are investing in Pa’s company after the wedding.”

Parang may mabigat na bagay na bumagsak sa dibdib ni Lira.

“So… ikaw ang kapalit?”

Hindi sumagot si Cassandra.

Hindi na kailangan.

Masakit na sapat ang katahimikan.

“Ate…”

“I know.” Ngumiti si Cassandra, pero basa ang mga mata niya. “Napaka-romantic, ’di ba? Bride for sale, corporate edition.”

“Hindi tama ’to.”

“Walang nagtatanong kung tama, Lira. Ang tanong lang sa bahay na ’to ay kung ano ang kailangan.”

Napatigil si Lira.

Dahil iyon ang kwento ng buong buhay nila.

Hindi kung ano ang gusto nila.

Hindi kung ano ang masakit.

Hindi kung ano ang totoo.

Kundi kung ano ang kailangan para manatiling buo ang pangalan ng pamilya.

“Si Adrian?” tanong ni Lira. “Alam niya?”

Tumigas ang mukha ni Cassandra.

“Of course he knows.”

“Then why is he agreeing?”

“Because his family needs this too.”

“Akala ko sila ang tutulong sa atin.”

“They will. But they also need access to Pa’s hotel properties. Strategic locations. Permits. Connections.” Huminga nang malalim si Cassandra. “Both families win.”

“At kayo ni Adrian ang talo,” bulong ni Lira.

Muling natahimik si Cassandra.

Pagkatapos, dahan-dahan itong tumingin sa kanya.

“Don’t feel sorry for him.”

Nagulat si Lira. “Hindi ko—”

“Don’t.” Matigas na ngayon ang boses ni Cassandra. “Adrian is not innocent. Maybe he’s unhappy, but he agreed. We both did.”

“Pero hindi ibig sabihin—”

“It means exactly that.” Tumayo si Cassandra. “We are adults, Lira. We make choices, even when we hate them.”

Tumayo rin si Lira.

“Then why did you ask me to stay away from him?”

Natigilan si Cassandra.

Sa wakas, wala itong naisagot.

At doon naintindihan ni Lira.

Hindi lang takot si Cassandra na masira ang kasal.

Takot siyang makita ni Adrian si Lira sa paraang hindi niya kayang makita si Cassandra.

Takot siyang mapatunayan na kahit sa kasal na hindi niya ginusto, siya pa rin ang maiiwan.

“Ate,” malumanay na sabi ni Lira, “wala akong balak saktan ka.”

Matagal siyang tiningnan ni Cassandra.

Then she whispered, “Most people don’t plan to hurt anyone.”

Hindi galit ang boses niya.

Pagod.

At iyon ang mas masakit.

---

Kinahapunan, dumating ang unang listahan ng wedding appointments.

Tatlong fittings.

Dalawang venue visits.

Isang dinner with sponsors.

At isang private meeting kasama ang Montenegros para sa final engagement party announcement.

Nang makita iyon ni Lira, pakiramdam niya ay may tali sa leeg na unti-unting hinihigpitan.

Hindi pa man niya gustong mapalapit kay Adrian, pinipilit na siya ng pagkakataon.

Hindi pa man niya inaamin ang kaba sa dibdib, inilalagay na siya sa landas kung saan madalas silang magkikita.

Sa sala, abala si Doña Evelyn sa pagtawag sa event stylist. Si Don Roberto naman ay nasa study room, may kausap sa telepono tungkol sa negosyo.

Si Cassandra ay nasa kwarto, hindi bumababa.

At si Lira ay nasa hallway, hawak ang schedule, hindi alam kung bakit gusto niyang umiyak.

Biglang tumunog ang landline sa maliit na console table.

Dahil walang ibang malapit, sinagot niya iyon.

“Villareal residence.”

Saglit na katahimikan.

Then a familiar voice.

“Lira?”

Nanigas ang buong katawan niya.

Si Adrian.

Hindi siya dapat makaramdam ng kahit ano.

Pero naramdaman niya ang lahat.

Kaba.

Gulat.

Init sa pisngi.

At isang delikadong kasiyahan na agad niyang kinahiya.

“Mr. Montenegro,” sabi niya, pinilit gawing pormal ang boses.

“Adrian is fine.”

Hindi siya sumagot.

“I’m sorry,” dagdag nito. “I was trying to reach Cassandra.”

“Ate is in her room.”

“Can I speak with her?”

“Yes. Sandali lang.”

Dapat ibaba na niya ang receiver. Dapat tawagin niya si Cassandra. Dapat walang ibang sabihin.

Pero bago pa niya magawa, nagsalita ulit si Adrian.

“Lira.”

Napahinto siya.

“Yes?”

“Are you okay?”

Muli na namang iyon.

Isang simpleng tanong.

Isang tanong na tila walang ibang marunong itanong sa kanya.

Hinawakan niya nang mahigpit ang receiver.

“Opo.”

“Are you sure?”

Napapikit siya.

Hindi.

Hindi siya sigurado.

Hindi siya okay.

Hindi niya alam kung bakit may kasal na kailangang mangyari kahit dalawang tao ang nalulunod. Hindi niya alam kung bakit siya ang kailangang tumulong sa paghahandang ikakasakit ng ate niya. Hindi niya alam kung bakit ang isang lalaking hindi dapat mahalaga ay biglang nakakapansin sa pinakamaliit na bitak sa boses niya.

Pero hindi niya maaaring sabihin iyon.

Hindi sa kanya.

“Okay lang po ako,” sabi niya.

Saglit na katahimikan.

Then Adrian said softly, “You don’t have to lie every time someone asks.”

Hindi nakahinga si Lira.

Parang nakita niya siya kahit sa kabilang linya.

Parang narinig nito ang lahat ng hindi niya sinabi.

“Mr. Montenegro—”

“Adrian,” mahinang pagtama nito.

“Hindi po dapat ganito ang usapan natin.”

Tumahimik ito.

At sa katahimikang iyon, pareho nilang naintindihan ang ibig niyang sabihin.

Hindi dapat personal.

Hindi dapat malambot.

Hindi dapat may pag-aalala.

Hindi dapat may kakaibang bigat sa pagitan ng bawat salita.

“You’re right,” sabi ni Adrian sa huli. “I’m sorry.”

Dapat gumaan ang loob ni Lira.

Pero bakit mas sumakit?

“Tatawagin ko po si Ate.”

“Thank you.”

Ibababa na sana ni Lira ang receiver, pero humabol ang boses ni Adrian.

“Lira.”

Napapikit siya.

“Bakit po?”

“I didn’t mean to make things difficult for you.”

Hindi niya alam kung paano nito nalaman.

Hindi niya rin alam kung bakit iyon ang halos nagpaluha sa kanya.

“Hindi po kayo ang dahilan,” sagot niya.

Pero alam niyang hindi na iyon buong katotohanan.

Dahil maaaring hindi pa si Adrian ang dahilan ng gulo sa buhay niya.

Pero unti-unti na itong nagiging dahilan kung bakit hindi na niya kayang magpanggap na walang gulo.

---

Tinawag ni Lira si Cassandra.

Nang malaman nitong si Adrian ang nasa telepono, walang ekspresyon ang mukha nito.

“Tell him I’m not feeling well.”

“Ate, baka importante—”

“Tell him.”

May bigat ang utos.

Kaya bumalik si Lira sa landline.

“Mr. Montenegro?”

“Adrian,” sabi nito, pero mas mahina na.

“Hindi raw po maganda ang pakiramdam ni Ate.”

“Okay.”

May lungkot sa sagot niya, pero walang gulat.

Parang inaasahan na.

“I’ll call another time.”

“Sige po.”

Dapat tapos na.

Dapat ibaba na niya.

Pero may tanong na pumutok sa dibdib ni Lira bago niya napigilan.

“Masaya po ba kayo?”

Katahimikan.

Mahabang katahimikan.

Gusto niyang bawiin ang tanong.

Gusto niyang sabihing mali iyon, bastos iyon, hindi niya dapat tinanong iyon.

Pero huli na.

Narinig na ni Adrian.

At nang sumagot ito, halos pabulong ang boses.

“No.”

Napakaliit na salita.

Pero parang nabasag ang buong mundo ni Lira.

No.

Hindi siya masaya.

Hindi rin si Cassandra.

Walang masaya.

Pero lahat sila ay sumusunod.

“I’m sorry,” sabi ni Lira, nanginginig ang tinig.

“Don’t be,” sagot ni Adrian. “It’s not your fault.”

“Then whose fault is it?”

Hindi agad ito sumagot.

Then he said, “Maybe all of us. Maybe none of us.”

Hindi alam ni Lira kung bakit tumulo ang luha niya.

Marahil dahil sa unang pagkakataon, may taong nagsabi ng katotohanan nang walang palamuti.

Marahil dahil sa unang pagkakataon, hindi siya nag-iisa sa pakiramdam na mali ang lahat.

Mabilis niyang pinunasan ang pisngi niya.

“Kailangan ko na pong ibaba.”

“Lira…”

“Goodbye, Adrian.”

At bago pa niya marinig ang sagot nito, ibinaba niya ang telepono.

---

Kinagabihan, dinala ni Lira ang schedule sa kwarto ni Cassandra.

Madilim ang silid. Tanging bedside lamp lang ang nakabukas. Nakahiga si Cassandra, nakatalikod, pero alam ni Lira na gising ito.

“Inilagay ko sa table mo ’yung schedule,” sabi ni Lira.

Walang sagot.

“May fitting tayo bukas ng 10 AM.”

Tahimik pa rin si Cassandra.

Aalis na sana si Lira nang magsalita ito.

“Tinawag mo ba siya?”

Huminto si Lira.

“Oo.”

“What did he say?”

“Sabi niya tatawag na lang siya ulit.”

Tumalikod si Cassandra at tumingin sa kanya.

“Is that all?”

Bumilis ang tibok ng puso ni Lira.

Sa isang segundo, naisip niyang magsinungaling.

Sabihing oo.

Sabihing iyon lang.

Sabihing walang ibang nangyari.

Pero ang problema sa unang kasinungalingan, ito ang nagbubukas ng pinto sa lahat ng susunod.

“Tinatanong niya kung okay ako,” mahina niyang sabi.

Kumunot ang noo ni Cassandra.

“At?”

“Sabi ko okay lang.”

Tinitigan siya ng ate niya.

“You’re a terrible liar.”

Hindi sumagot si Lira.

Napaupo si Cassandra sa kama.

“Lira, I meant what I said last night.”

“Alam ko.”

“No, I don’t think you do.” Tumayo si Cassandra. “You think this is just about jealousy? You think I’m just being selfish?”

“Hindi.”

“Then listen to me.” Lumapit ito. “Adrian is dangerous.”

Natigilan si Lira.

“Dangerous?”

“Not because he’s cruel. Not because he’s bad.” Huminga nang malalim si Cassandra. “But because he makes you feel seen.”

Hindi nakapagsalita si Lira.

Tumama ang sinabi ni Cassandra sa pinakatagong bahagi ng dibdib niya.

“He does that,” patuloy ng ate niya. “He listens. He notices. He looks at you like the world is too loud and you are the only quiet place left.”

Bumaba ang tingin ni Cassandra.

“And if you are lonely enough, you will mistake that for love.”

Parang sinaksak si Lira sa dibdib.

“Ganito ba ang naramdaman mo sa kanya?”

Ngumiti nang mapait si Cassandra.

“No.” Umiling siya. “That’s the problem.”

“Hindi ko maintindihan.”

“Adrian and I were never like that.” Tumingin siya sa kapatid. “We were introduced, evaluated, approved. Parang contract. Walang spark. Walang kaba. Walang… anything.”

Masakit marinig iyon.

Dahil sa isang gabing nakita ni Lira si Adrian, naramdaman niya ang lahat ng hindi kailanman naramdaman ng babaeng papakasalan nito.

“Then bakit mo sinasabing dangerous siya?” tanong ni Lira.

“Because a man like him won’t beg. He won’t force. He won’t even admit what he feels at first.” Tumulo ang luha ni Cassandra. “He will just be kind. And you will destroy yourself trying to understand why that kindness feels like home.”

Hindi na napigilan ni Lira ang luha niya.

“Ate, hindi ko siya mahal.”

Cassandra looked at her.

“Not yet.”

Dalawang salita.

Pero sapat para baguhin ang hangin sa silid.

Not yet.

Hindi pa.

Ngunit maaaring dumating.

At iyon ang kinatatakutan nilang dalawa.

---

Kinabukasan, pumunta sina Cassandra at Lira sa bridal atelier sa Makati.

Tahimik ang biyahe. Nakaupo si Cassandra sa likod ng sasakyan, nakatingin sa labas. Si Lira naman ay hawak ang folder ng appointments, pilit na nakatuon sa trabaho.

Pagdating nila sa atelier, sinalubong sila ng designer, assistants, at ilang racks ng gowns na halos kumikislap sa ilalim ng ilaw.

“Miss Cassandra, finally!” masayang bati ng designer. “We prepared three silhouettes for you. Classic, modern, and romantic.”

“Great,” malamig na sagot ni Cassandra.

Pinilit ni Lira ngumiti para sa kanilang dalawa.

Habang nagsusukat si Cassandra sa loob, naiwan si Lira sa waiting area. Pinagmasdan niya ang mga nakadisplay na bridal veils, lace gloves, at satin shoes.

Ang gaganda.

Ang lilinis.

Ang puputi.

Parang simbolo ng bagong simula.

Pero para kay Cassandra, kulungan ang mga iyon.

Maya-maya, lumabas ang ate niya suot ang unang wedding gown.

Napasinghap ang designer.

“Oh my God. Perfect.”

Tumingin si Lira.

At kahit masakit, totoo iyon.

Napakaganda ni Cassandra.

Parang babaeng ipinanganak para sa sandaling iyon.

Pero habang nakatitig ito sa salamin, walang saya sa mukha niya.

Zero.

Walang kinang sa mata.

Walang ngiti.

Walang bride.

Katawan lang na binihisan ng pangarap ng ibang tao.

“What do you think?” tanong ng designer kay Lira.

Hindi agad siya nakasagot.

Tumingin sa kanya si Cassandra sa salamin.

May hamon sa mga mata nito.

Sabihin mong maganda.

Sabihin mong bagay.

Sabihin mong tama ito.

Lumunok si Lira.

“You look beautiful,” sabi niya.

Nanatiling nakatingin si Cassandra.

“But?” tanong nito.

Natigilan ang designer.

Lira looked down.

“But you don’t look happy.”

Tumahimik ang buong atelier.

Humigpit ang panga ni Cassandra.

Pagkatapos, bigla siyang tumawa.

Hindi masaya.

Hindi rin galit.

Parang taong narinig ang tanging katotohanang matagal nang bawal sabihin.

“Take it off,” sabi ni Cassandra sa assistants.

“Miss Cassandra?” gulat ng designer.

“I said take it off.”

Mabilis siyang bumalik sa fitting room.

Naiwan si Lira sa gitna ng nakakailang na katahimikan.

Makalipas ang ilang minuto, lumabas si Cassandra suot muli ang sariling damit.

“We’re done,” sabi nito.

“Ate, may dalawa pang gown—”

“I said we’re done.”

Lumabas siya ng atelier.

Sumunod si Lira, halos takbo.

Sa labas, huminto si Cassandra sa gilid ng building. Mabilis ang paghinga nito.

“Ate, sorry. Hindi ko dapat—”

“No.” Tumingin si Cassandra sa kanya, luhaan. “You should have said it sooner.”

Hindi alam ni Lira kung ano ang gagawin.

Then Cassandra hugged her.

Biglaan.

Mahigpit.

Parang noong bata pa sila.

Parang noong wala pang kasal, negosyo, o lalaking hahati sa kanila.

“Takot ako, Lira,” bulong ni Cassandra.

Napayakap din si Lira.

“Alam ko.”

“Hindi ko kayang ituloy.”

“Then don’t.”

Bumitaw si Cassandra at tumingin sa kanya.

Sa unang pagkakataon, may munting pag-asa sa mukha nito.

Pero bago pa iyon lumaki, tumunog ang cellphone niya.

Tiningnan niya ang screen.

Nawala ang kulay sa mukha niya.

“Sino?” tanong ni Lira.

Hindi sumagot si Cassandra.

Ipinakita niya ang screen.

**Papa**

Sinagot ni Cassandra ang tawag.

Hindi naka-loudspeaker, pero sapat ang lapit ni Lira para marinig ang boses ni Don Roberto mula sa kabilang linya.

“Where are you?”

“Pa, tapos na kami sa fitting.”

“Tapos na? The designer just called your mother. You walked out?”

Nanigas si Cassandra.

“Pa, I can explain.”

“No. You will listen.” Malamig ang boses ng ama nila. “The Montenegros invited us tonight. You, Lira, and Adrian will attend a private dinner.”

“Ayoko.”

“You will attend.”

“Pa—”

“If this wedding falls apart, Cassandra, everything your mother and I built will collapse.”

Tumulo ang luha ni Cassandra.

“And if I collapse?”

Mahabang katahimikan.

Then Don Roberto answered.

“Then compose yourself.”

Parang may nabasag sa mukha ni Cassandra.

Hindi sumigaw ang ama nila.

Hindi nagmura.

Pero mas masakit iyon.

Dahil mas malinaw.

Mas mahalaga ang kumpanya kaysa sa anak.

Pinatay ni Cassandra ang tawag.

Hindi siya gumalaw.

Hindi rin si Lira.

Sa gitna ng kalsada, habang dumadaan ang mga sasakyan at walang ibang nakakaalam na may isang babaeng unti-unting dinudurog ng sariling pamilya, tumingin si Cassandra sa bunso niyang kapatid.

“Pupunta ka ba mamaya?” tanong niya.

Alam ni Lira ang ibig sabihin noon.

Hindi lang dinner ang tinutukoy niya.

Tatanungin ni Cassandra kung kakampi ba siya.

Kung sasamahan ba siya.

Kung pipiliin ba niya ang ate niya laban sa lahat.

“Oo,” sabi ni Lira. “Sasamahan kita.”

Ngunit habang sinasabi niya iyon, may takot na gumapang sa puso niya.

Dahil naroon si Adrian mamaya.

At sa bawat pagkikitang pinipilit nilang gawing walang kahulugan, mas nagiging malinaw ang panganib.

Hindi pa siya mahal ni Lira.

Hindi pa.

Pero habang papalapit ang gabi, habang papalapit ang hapunang muli silang pagtatagpuin, hindi na niya kayang ipangako sa sarili na hindi iyon mangyayari.